Transport morski UN 1361 - Węgiel drzewny i brykiet w IMDG Code.

Transport morski węgla drzewnego i brykietów węglowych to jeden z najbardziej gorących tematów w ładunkach kontenerowych w 2026 roku. Materiał należy do klasy 4.2, klasyfikowany jest jako samonagrzewający i może być przyczyną pożarów w transporcie morskim.  Z tego powodu IMDG Code wprowadza w 2026 r. (obowiązkowo) istotne zmiany dla UN 1361 – kończy się era zwolnień na podstawie deklaracji.

Czym jest UN 1361 w transporcie morskim?

UN 1361 CARBON, animal or vegetable origin (w praktyce: węgiel drzewny / charcoal, biochar, karbonizowane produkty roślinne itp.) to materiał klasy 4.2 – substancje podatne na samozapłon oraz materiały samonagrzewające (self-heating / liable to spontaneous combustion).

IMDG rozróżnia „węgiel” pochodzenia zwierzęcego/roślinnego (produkowany procesowo). Właśnie dlatego w praktyce rynkowej „węgiel do grilla” (węgiel drzewny i większość brykietów grillowych z surowców roślinnych) wchodzi w UN 1361. Najważniejsze zmiany precyzuje nowy przepis SP 978.

Co zmienia IMDG Code w 2026 r. dla UN 1361?

1) Koniec zwolnień – obowiązkowa deklaracja DG

Od wejścia w życie zmian w IMDG Code (Amendment 42-24) przewoźnicy morscy i terminale coraz częściej wymagali DGD (dokument przewozowy inaczej zwany deklaracją towarów niebezpiecznych) a od 1 stycznia 2026 r. zmiany są obowiązkowe: charcoal/węgiel drzewny musi być deklarowany jako Dangerous Goods pod UN 1361 – bez znaczenia czy testy laboratoryjne stwierdzają faktyczne zagrożenie.

W praktyce wygląda to tak, że produkty tego typu muszą być dostarczane do przewozu zgodnie z regulacjami IMDG dla UN1361 nawet jeżeli ich właściwości fizyczne i chemiczne nie stwierdzają zagrożenia samonagrzewaniem.

2) Usunięto stare podstawy „wyłączeń” (m.in. SP 223 i SP 925) i dodano SP 978

W praktyce branżowej największy problem robiło „zwolnienie” oparte o test N.4 (samozagrzewanie). Nowy przepis mówi wprost nie powinien być używany test UN N.4 do wyłączania tych produktów z UN 1361 z IMDG.

3) Zaostrzone wymagania dot. przygotowania towaru, pakowania i sztauowania w CTU

Nowe reguły obejmują m.in. minimum 14 dni składowanie (pod przykryciem na otwartym terenie) albo alternatywny proces stabilizacji (chłodzenie i pakowanie + 24 h składowania)

Dolny limit temperatury przy pakowaniu ≤ 40°C

Zakaz przewozu w CTU „luzem” bez opakowań oraz konkretne warunki ułożenia paczek w kontenerze (przestrzenie, wysokości, „bloki”).

Przepis szczególny 978 (SP 978) – opis i praktyczna interpretacja

SP 978 to przepis, który „domyka” temat bezpieczeństwa ładunków wyżej opisanych towarów w kontenerach. 

• Definicja: „carbon of animal or vegetable origin” to produkt wytwarzany procesowo (pyroliza surowca organicznego) - to nie jest węgiel geologiczny i nie pochodzi z kopalni.

• Zakaz zwolnienia przez test N.4: test UN N.4 nie może służyć do wyłączania UN 1361 spod IMDG.

• Wynik badań jest negatywny – minimum PG III  jeśli badanie laboratoryjne w ogóle nie wykazuje zagrożenia

• Stabilizacja po produkcji (chłodzenie):

• składowanie minimum 14 dni (pod przykryciem, ale na otwartym powietrzu) przed pakowaniem, albo

proces dla określonych produktów chłodzenie i pakowanie pod gazem obojętnym (np. azot) i min. 24 h składowania przed transportem.

• Temperatura przy pakowaniu nie może być wyższa niż 40°C.

• Wymogi w CTU (kontenerze):

  • ograniczenie ułożenia: wysokość do ok. 1,5 m albo układ „blokami” do 16 m³ z odstępami min. 15 cm między blokami.

Interpretacja SP 978 nie jest „opcją” – to warunki, które muszą być zastosowane. Świeżo wyprodukowany węgiel/brykiet nadal reaguje (utlenianie powierzchni, resztkowe ciepło z procesu). Przepisy mają na celu zabezpieczenie ładunku jak i jednostki transportowej a ostatecznie armatora przed gigantycznymi stratami w przypadku pożaru. 

Czy brykiet do grilla i węgiel drzewny to UN 1361?

W zdecydowanej większości przypadków: tak.

Węgiel drzewny (charcoal) to klasyczny przykład UN 1361 (Class 4.2).

Brykiet do grilla: jeżeli jest to brykiet węglowy/charcoal briquettes wytwarzany z materiału roślinnego po karbonizacji (pyrolizie), to wchodzi w definicję SP 978 i  klasyfikuje się go jako UN 1361.

Uwaga praktyczna: jeśli ktoś używa słowa „węgiel” w znaczeniu węgla kamiennego (geologicznego), to to nie jest  UN 1361. Wtedy klasyfikacja może być inna (czasem w ogóle nie będzie to towar niebezpieczny. Kluczowa w rozpoznaniu będzie karta charakterystyki. Należy pamiętać, że ten dokument jest również wymagany przez armatora. 

Znakowanie UN 1361

1) Dla UN 1361 w opakowaniu standardowo należy przygotować:

• numer UN  Proper Shipping Name (prawidłowa nazwa przewozowa) - UN 1361 CARBON

• Nalepka ostrzegawcza klasy 4.2 

• znak UN opakowania certyfikowanego 

W transporcie morskim nie wystarczy „etykieta handlowa” typu „charcoal” – w 2026 r. przewoźnik wymaga zgodności z IMDG i SP 978.

2) Oznakowanie kontenera (placards)

Kontener powinien mieć:

• placard klasy 4.2 na wymaganych wszystkich ścianach (standardowo z obu stron i z przodu/tyłu – zgodnie z IMDG/CTU Code)

• UN 1361 (tablica/oznaczenie numerem UN przy placardach – jeśli przewożonego towaru w kontenerze znajduje się ponad 4 tony

• Tablica pomarańczowa może być zastąpiona przez numer UN 1361 wewnątrz dużej nalepki ostrzegawczej (plackard) na każdym boku kontenera

• Numeru UN na kontenerze nie musi być w następujących sytuacjach:

  • Jeżeli towaru jest mniej niż 4 tony

  • Jeżeli towaru jest więcej niż 4 tony ale nie jest to jedyny ładunek niebezpieczny na kontenerze

Pakowanie i przygotowanie ładunku – wymagania SP 978 w praktyce

Krok 1: stabilizacja po produkcji

minimum 14 dni składowania (pod przykryciem, ale na wolnym powietrzu) 

Krok 2: temperatura przy pakowaniu

Pakowanie może odbyć się dopiero gdy materiał ma ≤ 40°C w dniu pakowania.

Krok 3: tylko w opakowaniach (zakaz „luzem” w kontenerze)

Przewóz w CTU „bulk / unpackaged” jest co do zasady niedopuszczalny dla UN 1361 (w praktyce: ma być w opakowaniach zgodnie z instrukcjami pakowania i wymaganiami przewoźnika).

Krok 4: pakowanie kontenera

wysokość ładunku ≤ 1,5 m, albo

„bloki” przesyłek do 16 m³ każdy + min. 15 cm przerwy między blokami.

Dokument przewozowy (IMDG DGD) – jak powinien wyglądać zapis?

W deklaracji/dokumencie przewozowym IMDG wpis musi zawierać elementy wymagane zgodnie z 5.4.1. IMDG Code 

• Podstawowy zapis:

UN 1361, CARBON, 4.2, PG III, EmS: F-A, S-J

• Dodatkowo

liczba i rodzaj opakowań, ilość netto/brutto, typ opakowań, dane nadawcy/odbiorcy, 

• Nowe

data produkcji, data zapakownia, temperatura w dniu pakowania

1 Date of production ….

2 Date of packing into packagings ….

3 Temperature of the material on the day of packing into the packagings … °C”

• Warunkowe

W przypadku przewozu z innymi materiałami niebezpiecznymi i braku konieczności segregacji:

"Transport in accordance with 7.2.6.3 of the IMDG Code”

Podsumowując

IMDG wymusza klasyfikację

Restrykcyjny sposób klasyfikacji generuje koszty związane z pakowaniem

Wymaga dodatkowego oznakowania

Należy stosować środki bezpieczeństwa w procesach po produkcji

Nałożony został specjalny sposób załadunku do kontenera

Obowiązek dokumentacji przewozowej

Brak dotychczasowych wyłączeń.

Doradztwo w transporcie towarów niebezpiecznych drogą morską to inwestycja w bezpieczeństwo, legalność i sprawność całego procesu logistycznego. Dzięki przestrzeganiu przepisów IMDG Code unikniesz kosztownych błędów, zyskasz spokój oraz pewność, że Twój ładunek dotrze do celu bez zbędnych komplikacji.

Kontakt w sprawie obsługi IMDG Code:

Piotr Jachym 

📞 Tel.: 512 333 080

📧 E-mail: pjachym.adr@gmail.com

Skontaktuj się ze mną

SUPPORT

Piotr Jachym

piotr.jachym@doradztwo-adr.pl

pjachym.adr@gmail.com

+48  512 333 080