Przewodnik po Digital Waste Shipment System dla firm
Podstawa prawna: Rozporządzenie (UE) 2024/1157 oraz Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/1290
Data wejścia w życie: 21 maja 2026 r.
Czym jest DIWASS?
DIWASS (ang. Digital Waste Shipment System) to centralny europejski system teleinformatyczny służący do elektronicznego składania, wymiany i obsługi dokumentów związanych z transgranicznym przemieszczaniem odpadów. System jest budowany przez Komisję Europejską na podstawie nowego rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów.
Nazwa polska, stosowana w dokumentach regulacyjnych: Cyfrowy System Przesyłania Odpadów.
DIWASS zastępuje dotychczasowy system papierowy oparty na:
• Załączniku IA (dokument zgłoszenia transgranicznego przemieszczania odpadów),
• Załączniku IB (dokument przesyłania / przewozowy),
• Załączniku VII (informacja dołączona do przemieszczanych odpadów z listy zielonej).
Podstawa prawna
Rozporządzenie główne (UE) 2024/1157
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1257/2013 i (UE) 2020/1056 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1013/2006.Artykuł 27 tego rozporządzenia wprowadza obowiązek cyfryzacji i stanowi podstawę dla DIWASS. Jest to akt bezpośrednio obowiązujący we wszystkich państwach członkowskich UE.
Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/1290
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/1290 z dnia 2 lipca 2025 r. — akt techniczny i organizacyjny określający szczegółowe wymagania dla DIWASS: architektury systemu, metod dostępu, formatu danych, interfejsów API oraz obowiązków organów właściwych.
Rozporządzenie delegowane (UE) 2024/2571
Ustala wzór świadectwa potwierdzającego zakończenie operacji przetwarzania odpadów w instalacji kraju przeznaczenia (art. 15 ust. 6 rozporządzenia 2024/1157). Obsługą tych świadectw zajmuje się DIWASS.
Data wejścia w życie — 21 maja 2026 r.
21 maja 2026 r. to data graniczna wynikająca z rozporządzenia 2024/1157. Od tego dnia:
• organy właściwe państw członkowskich UE oraz podmioty gospodarcze mają obowiązek korzystania z DIWASS do składania i obsługi dokumentów zgłoszenia w ramach procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody,
• DIWASS musi być używany do generowania dokumentów przesyłania (ruchowych) w ramach przemieszczeń, na które wszystkie właściwe organy wyraziły już zgodę,
• od tej samej daty DIWASS może być używany do wymiany dokumentów z Załącznika VII — z zastrzeżeniem okresu przejściowego opisanego w pkt 6.
Terminy przejściowe dla dotychczasowych zgód
Architektura systemu DIWASS
Strona internetowa udostępniana przez Komisję Europejską, przez którą organy właściwe i podmioty gospodarcze mogą bezpośrednio składać dokumenty, zarządzać procedurami i monitorować przemieszczenia. Dostępna pod adresem: https://webgate.ec.europa.eu/env-traces
Interfejs wymiany danych między DIWASS a:
-
lokalnymi systemami krajowymi prowadzonymi przez organy właściwe poszczególnych państw członkowskich,
-
oprogramowaniem korporacyjnym firm lub oprogramowaniem komercyjnym dostawców zewnętrznych.
Szczegółowa dokumentacja techniczna API została opublikowana przez Komisję w styczniu 2026 r. i jest na bieżąco aktualizowana na stronie CIRCABC.
Dostęp do DIWASS
Każde państwo członkowskie wskazało Komisji, w jaki sposób będzie korzystać z DIWASS i w jaki sposób operatorzy zarejestrowani na jego terytorium mają uzyskiwać dostęp — osobno dla trzech obszarów funkcjonalnych:
• procedury zgłoszenia i zgody (w tym dokumenty przesyłania),
• wymiany dokumentów Załącznika VII,
• komunikacji w sprawie wstępnych zgód dla instalacji odzysku.
Oznacza to, że ten sam podmiot może być zobowiązany do korzystania z różnych metod dostępu w zależności od rodzaju dokumentu. Przykład: organ właściwy może wymagać korzystania z systemu krajowego dla procedury zgłoszenia, a jednocześnie kierować do portalu DIWASS dla dokumentów Załącznika VII.
Oprogramowanie komercyjne może być używane we wszystkich przypadkach. Operator chcący połączyć własne oprogramowanie z DIWASS musi najpierw być zarejestrowany w systemie i posiadać uprawnionego użytkownika w portalu GUI. Dopiero wówczas może wnioskować o dane do połączenia API.
DIWASS nie pozwala na ręczne wprowadzanie danych dotyczących podmiotów lub organów na etapie składania dokumentu. Każdy operator i organ właściwy jest wybierany wyłącznie z listy rozwijanej. Jeśli podmiot nie jest zarejestrowany — nie pojawi się na liście i nie będzie możliwe złożenie żadnego dokumentu. Rejestrację w DIWASS muszą przeprowadzić:
Wszyscy operatorzy zaangażowani w przemieszczenie odpadów, w którym państwo UE jest krajem wysyłki, przeznaczenia lub tranzytu, niezależnie od roli w łańcuchu:
• zgłaszający,
• wytwórca odpadów,
• osoba organizująca przemieszczanie,
• przewoźnik,
• odbiorca,
• instalacja przyjmująca odpady.
Obowiązek rejestracji dotyczy również osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, jeśli ich przemieszczenie odpadów objęte jest zakresem rozporządzenia.
Przykład praktyczny
Firma z Niemiec zamierza wysłać odpady do instalacji odzysku w Belgii, z tranzytem przez Holandię. Przed przygotowaniem zgłoszenia w DIWASS muszą być zarejestrowani: zgłaszający w Niemczech, odbiorca i instalacja w Belgii, przewoźnicy oraz organy właściwe Niemiec, Holandii i Belgii. Jeżeli belgijska instalacja odzysku nie jest zarejestrowana — zgłoszenie nie może zostać złożone.
Dokumenty obsługiwane przez DIWASS
Okres przejściowy dla Załącznika VII — ważne!
UWAGA: Na posiedzeniu Grupy Ekspertów ds. Odpadów w dniu 27 marca 2026 r. omówiono problemy techniczne związane z integracją systemów krajowych z DIWASS w zakresie wymiany dokumentów Załącznika VII.
W efekcie zastosowano podejście przejściowe:
• Od 21 maja 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. dokumenty Załącznika VII powinny być nadal obsługiwane w dotychczasowy sposób, tj. przede wszystkim w formie papierowej.
• Obowiązek korzystania z DIWASS dla Załącznika VII wejdzie w życie po rozwiązaniu problemów technicznych z połączeniami między systemem centralnym a systemami krajowymi.
Ograniczenie to nie dotyczy procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody — w tym zakresie DIWASS jest obowiązkowy od 21 maja 2026 r. bez żadnych wyjątków.
Zmiany materialne towarzyszące DIWASS od 21 maja 2026 r.
-
Zakaz eksportu odpadów do krajów spoza OECD
-
Nowe zasady wydawania zezwoleń — termin 30 dni
-
Zakaz przemieszczania odpadów do unieszkodliwiania wewnątrz UE
-
Rozszerzona odpowiedzialność eksporterów
-
Nowe sankcje i bezpośredni nadzór Komisji
Organy właściwe w Polsce
Naczelnym organem właściwym w zakresie transgranicznego przemieszczania odpadów w Polsce jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska (GIOŚ), właściwy w sprawach przywozu, wywozu i tranzytu odpadów przez terytorium RP.
Zadania w zakresie kontroli przemieszczania odpadów wykonują również:
• Krajowa Administracja Skarbowa,
• Straż Graniczna,
• Inspekcja Transportu Drogowego,
• Wojewódzcy Inspektorzy Ochrony Środowiska.
Na poziomie krajowym rozporządzenie 2024/1157 jest uzupełniane ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (nowelizacja w toku — projekt dostępny na legislacja.gov.pl).
Podsumowanie
Poniżej lista działań dla podmiotów objętych zakresem rozporządzenia 2024/1157:
• Zidentyfikować, czy firma uczestniczy w transgranicznym przemieszczaniu odpadów w roli zgłaszającego, przewoźnika, odbiorcy lub instalacji przyjmującej.
• Zarejestrować firmę w systemie DIWASS — brak rejestracji blokuje możliwość złożenia jakiegokolwiek dokumentu.
• Sprawdzić, jakiej metody dostępu wymaga krajowy organ właściwy (GUI lub API przez system krajowy) — odrębnie dla procedury zgłoszenia i dla Załącznika VII.
• Potwierdzić, że partnerzy biznesowi (odbiorcy, instalacje, przewoźnicy, organy tranzytu) są zarejestrowani — brak rejestracji kontrahenta blokuje zgłoszenie.
• Jeśli firma korzysta z oprogramowania do obsługi dokumentów odpadowych — zweryfikować zgodność z wymaganiami API DIWASS lub uzyskać certyfikację połączenia.
• Przygotować procesy wewnętrzne na obsługę dokumentów przesyłania w formie cyfrowej (generowanie w DIWASS, potwierdzanie przez przewoźników).
• Pamiętać, że do 31 grudnia 2026 r. dokumenty Załącznika VII nadal mogą być obsługiwane papierowo.
Kontakt w sprawie obsługi ADR:
Piotr Jachym
📞 Tel.: 512 333 080
📧 E-mail: pjachym.adr@gmail.com